Podział układów rozrządu

Układy rozrządu możemy podzielić na:

• zaworowy w silnikach czterosuwowych.
• szczelinowy w silnikach dwusuwowych

Ponadto można zastosować podział ze względu na umieszczenie wałka rozrządu:

• OHV - układ rozrządu w którym wałek rozrządu umieszczony jest w bloku silnika. Jest to układ górnozaworowy. „Napęd” do zaworów przekazywany jest za pomocą lasek popychacza oraz krzywek;
• OHC lub SOHC - jeden wałek rozrządu umieszczony w głowicy silnika. Popychacze poruszane są bezpośrednio przez krzywki wałka.
• DOHC - dwa wałki rozrządu umieszczone w głowicy z których jeden steruje zaworami ssącymi a drugi wydechowymi.

Zasada działania

Układ rozrządu uzyskuje napęd od wału korbowego. Napęd może byś przenoszony poprzez pasek zębaty (powszechnie stosowane rozwiązanie w samochodach osobowych), łańcuszek rozrządu (lepsze rozwiązanie niż pasek zębaty, ale droższe i wymaga smarowania), koła zębate (stosowane w samochodach ciężarowych oraz w niektórych samochodach osobowych ) lub tzw. wałek królewski.

Podczas jednego pełnego obrotu wałka rozrządu wał korbowy obraca się dwukrotnie, dzięki czemu możliwe jest sterowanie zaworami. Podczas pierwszego obrotu wału korbowego, w czasie gdy w silniku odbywa się proces zasysania mieszanki lub powietrza otwarte są zawory ssące. Po procesie spalania następuje otwarcie zaworów wydechowych, co umożliwia szybkie i płynne odprowadzenie spalin.

W podstawowych układach w których przypadają 2 zawory na jeden cylinder z czego jeden z nich jest ssący służący do zasysanie mieszanki lub powietrza, a drugi wylotowy czyli służący do odprowadzania spalin. W nowoczesnych silnikach stosowane są zwykle więcej niż 2 zawory na jeden cylinder. Poprzez zwiększenie ilości zaworów uzyskujemy lepsze doprowadzenie mieszanki lub powietrza oraz znacznie szybsze odprowadzenie spalin, co w efekcie prowadzi do poprawienia osiągów silnika i zmniejszenia zużycia paliwa.

Obsługa układu rozrządu

W najczęściej stosowanych układach napędzanych paskiem zębatym ważne jest aby dopilnować wymiany paska po określonym przez producenta przebiegu. W przeciwnym wypadku może dojść do zerwania paska i w konsekwencji do uszkodzenia silnika i kosztownej naprawy. Wiele silników produkowanych jest jako bezkolizyjne tzn. że po zerwaniu paska rozrządu tłok nie uderzy w zawory. Można uniknąć w ten sposób uszkodzenia silnika.

Pozostałe rozwiązania (łańcuszek rozrządu lub koła zębate) projektowane są jako bezobsługowe - co oznacza, że dopóki nie wystąpi poważna awaria nie musimy wymieniać zespołów przekazujących napęd.

Nowoczesne rozwiązania

Wnowoczesnych samochodach osobowych coraz częściej stosowane są silniki z tzw. zmiennymi fazami rozrządu. Oznacza to, że zawory mogą być otwierane bardziej lub mniej oraz w zmiennym czasie zależnie od obciążenia silnika. Rozwiązanie takie osiągnięto dzięki np. zastosowaniu ruchomych krzywek popychaczy lub przez możliwość obrotu wałka rozrządu w stosunku do napędzającego go koła pasowego.